Varto Tarihi
barisdemir / 2010-09-21 22:21:09 ( 897 ) Kez okunduHalk arasında eski adı Gımgım olarakta söylen ve Muş un bir ilçesi olan Varto sırasıyla Medler, Pers, Port ve Bizans 'a ev sahipliği yapmıştır. 1071 Malazgir Meydan Savaşıyla önce Selçukluların daha sonra da Akkoyunlular ve Karakoyunluların hakimiyeti altında kalmıştır. 1514 Çaldıran Savışı ile Osmanlı idaresine geçen Varto 1923 te Türkiye Cumhuriyeti 'nin kurulmasıyla TBMM tarafından Varto olarak ilçeleştirildi.
Gımgım Adı ile ilgili Ortaya Atılan Tezler :
Varto etrafı dağlarla çevrili bir ilçe. Etrafındaki dağların tarihte volkanik dağlar olma olasılığı ve bu volkanik dağlardan çıkan seslerin yankılanması ile oluşan sesten esinlenerek " Gım Gım " olarak söylenmeside tezler arasındadır. gımgım kelimesinin Kürtçedeki karşılığı deprem anlamında ve Varto Cumhuriyet tarihinde 1946 Varto Depremi ve 1966 Varto Depremi gibi iki büyük depremi atlatmıştır buda Gım gım adının depremlerden aldığı ile ilgili tezi ortaya çıkarmıştır. Ortaya atılan diğer bir tez ise Akkoyunluların bölgeye gelmelerinde atların çıkardığı kişneme seslerinden aldığıda söylenmektedir.
Varto Adı ile ilgili Tezler:
Varto Adının, Urartu sözcüğünün zamanla halk arasında kelime evrimine uğrayıp daha sonra Varto ya dönüştüğü ileri sürülmektedir. Yapılan araştırmalar sonucu Urartu Uygarlığına ait Kayalıdere Köyün de kalıntılara rastlanmıştır.
Zazaca da ise ware to (mirasın) kelimesinden warto sözcüğüne dönüşmesi ile ilgili tezlerde ortaya atılmıştır.
Ayrıca Varto bölgesinde belli dönemlerde Ermeni kırallığının olduğu ve Vartoya Sözcüğünden Varto olarak değiştiği olasılığıda daha etkin olmaktadır.